ચંદીગઢ, 17 ફેબ્રુઆરી મનદીપ સિંહને અમેરિકામાં કાયદેસર પ્રવેશ આપવાનું વચન આપવામાં આવ્યું હતું પરંતુ તેના બદલે તેમનો જીવ જોખમમાં મુકાઈ ગયો કારણ કે તેમને મગર અને સાપનો સામનો કરવો પડ્યો, શીખ હોવા છતાં દાઢી મુંડાવી પડી અને દિવસો સુધી ખાધા વગર રહેવું પડ્યું.
પરંતુ અમૃતસરમાં પોતાના પરિવાર માટે સારું જીવન સુનિશ્ચિત કરવાનું તેમનું સ્વપ્ન 27 જાન્યુઆરીએ ચકનાચૂર થઈ ગયું જ્યારે તેમને મેક્સિકોના તિજુઆના થઈને અમેરિકામાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કરતી વખતે યુએસ બોર્ડર પેટ્રોલ દ્વારા ધરપકડ કરવામાં આવી.
મનદીપ એ ૧૧૬ ભારતીયોમાંનો એક હતો જેમને યુએસ લશ્કરી વિમાન દ્વારા પાછા મોકલવામાં આવ્યા હતા. શનિવારે મોડી રાત્રે વિમાન અમૃતસર એરપોર્ટ પર ઉતર્યું. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ સામેની કાર્યવાહી વચ્ચે 5 ફેબ્રુઆરી પછી પરત મોકલવામાં આવેલ ભારતીયોનો આ બીજો જથ્થો હતો.
રવિવારે રાત્રે ૧૧૨ શરણાર્થીઓનો ત્રીજો જથ્થો અમૃતસર પહોંચ્યો.
અમૃતસરમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા, મનદીપ (38) એ તેના ટ્રાવેલ એજન્ટ અને સબ-એજન્ટો દ્વારા ગોઠવાયેલી ખતરનાક મુસાફરીના ઘણા વીડિયો બતાવ્યા.
વચન મુજબ કાનૂની પ્રવેશને બદલે, મનદીપના ટ્રાવેલ એજન્ટે તેને ‘ડન્કી રૂટ” પર મૂકી દીધો. આ એક ગેરકાયદેસર અને જોખમી રસ્તો છે જેનો ઉપયોગ સ્થળાંતર કરનારાઓ અમેરિકામાં પ્રવેશવા માટે કરે છે.
પંજાબના ઘણા શરણાર્થીઓએ પણ મનદીપ જેવી જ વેદનાઓ સહન કરી હતી.
‘ડન્કી રૂટ’ પરથી પસાર થવાની મુશ્કેલીઓ શેર કરતા, શનિવારે પરત ફરેલા ડિપોર્ટી લવપ્રીત સિંહે કહ્યું, “પનામાના જંગલોમાંથી પસાર થવું ખૂબ જ જોખમી હતું. અમે કોઈક રીતે સાપ, મગર અને અન્ય પ્રાણીઓથી પોતાને બચાવવામાં સફળ રહ્યા.”
અમૃતસર જિલ્લાના જસનૂર સિંહના પરિવારે જણાવ્યું કે તેમણે જસનૂરને અમેરિકા મોકલવા માટે 55 લાખ રૂપિયા ખર્ચ કર્યા.
“અમે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે અમારી મિલકતો, વ્યાપારી વાહનો અને જમીનનો પ્લોટ વેચી દીધો,” પરિવારના એક સભ્યએ જણાવ્યું.
રવિવારે અમેરિકામાં ગેરકાયદેસર રીતે રહેતા ૧૧૨ ભારતીયોને પરત લાવનારા અમેરિકી લશ્કરી વિમાનમાં જસનૂર સવાર હતા.
પોતાની અગ્નિપરીક્ષા વર્ણવતા, મનદીપે કહ્યું, “જ્યારે મેં મારા એજન્ટ સાથે વાત કરી, ત્યારે તેણે કહ્યું કે એક મહિનાની અંદર મને કાયદેસર રીતે અમેરિકા લઈ જવામાં આવશે.”
એજન્ટે ૪૦ લાખ રૂપિયા માંગ્યા, જે તેણે બે હપ્તામાં ચૂકવી દીધા. ગયા વર્ષે ઓગસ્ટમાં અમૃતસરથી દિલ્હીની ફ્લાઇટથી આ યાત્રા શરૂ થઈ હતી.
“દિલ્હીથી, મને મુંબઈ, પછી નૈરોબી અને પછી બીજા દેશ થઈને એમ્સ્ટરડેમ લઈ જવામાં આવ્યો. ત્યાંથી, અમને સુરીનામ લઈ જવામાં આવ્યા. જ્યારે હું ત્યાં પહોંચ્યો, ત્યારે સબ-એજન્ટે 20 લાખ રૂપિયા માંગ્યા જે મારા પરિવારે ઘરે ચૂકવી દીધા,” મનદીપે કહ્યું.
મનદીપે કહ્યું, “સુરીનામથી, અમે એક વાહનમાં બેઠા જેમાં મારા જેવા ઘણા લોકો હતા. અમને ગુયાના લઈ જવામાં આવ્યા. ત્યાંથી, ઘણા દિવસો સુધી મુસાફરી ચાલુ રહી. અમે ગુયાના અને પછી બોલિવિયા થઈને ઇક્વાડોર પહોંચ્યા.”
ત્યારબાદ આ જૂથને પનામાના જંગલોમાં લઈ જવામાં આવ્યું.
“અહીં અમને સાથી પ્રવાસીઓ દ્વારા કહેવામાં આવ્યું હતું કે જો અમે ઘણા બધા પ્રશ્નો પૂછીશું તો અમને ગોળી મારી દેવામાં આવશે. 13 દિવસ સુધી અમે એક ખતરનાક માર્ગ પરથી પસાર થયા જેમાં 12 નહેરોનો સમાવેશ થતો હતો. મગર, સાપ – અમારે બધું સહન કરવું પડ્યું. કેટલાક લોકોને ખતરનાક સરિસૃપનો સામનો કરવા માટે લાકડીઓ આપવામાં આવી હતી,” તેમણે કહ્યું.
“અમે અડધી રાંધેલી રોટલી અને ક્યારેક નૂડલ્સ ખાતા હતા કારણ કે યોગ્ય ખોરાક લેવાનો પ્રશ્ન જ નહોતો. અમે દિવસમાં 12 કલાક મુસાફરી કરતા હતા,” મનદીપે કહ્યું.
પનામા પાર કર્યા પછી, જૂથ હોન્ડુરાસ જતા પહેલા કોસ્ટા રિકામાં રોકાયું, જ્યાં, “આખરે અમને ભાત ખાવાનો મોકો મળ્યો,” મનદીપે કહ્યું.
મનદીપે કહ્યું, “પરંતુ નિકારાગુઆમાંથી પસાર થતી વખતે, અમને ખાવા માટે કંઈ મળ્યું નહીં. જોકે, અમને ગ્વાટેમાલામાં દહીં ભાત મળ્યું તે ભાગ્યશાળી હતું. જ્યારે અમે તિજુઆના પહોંચ્યા, ત્યારે મારી દાઢી બળજબરીથી મુંડન કરવામાં આવી.”
તેમણે કહ્યું કે 27 જાન્યુઆરીની સવારે જ્યારે તેઓ અમેરિકામાં પ્રવેશવા માટે સરહદ પાર કરી રહ્યા હતા ત્યારે સરહદ પોલીસે તેમની ધરપકડ કરી હતી.
“અધિકારીઓએ અમને કહ્યું કે અમને દેશનિકાલ કરવામાં આવશે. પાછા મોકલતા પહેલા અમને થોડા દિવસો માટે અટકાયત કેન્દ્રમાં રાખવામાં આવ્યા હતા,” તેમણે કહ્યું.
ગુરદાસપુર જિલ્લાના રહેવાસી લવપ્રીતે જણાવ્યું કે તે એક વર્ષ પહેલા ઘર છોડીને ગયો હતો.
લવપ્રીતે કહ્યું, “મારા ટ્રાવેલ એજન્ટે મને ‘ડન્કી રૂટ’ લેવા કહ્યું, જે સલામત ન હતો. પનામાના જંગલોમાંથી પસાર થવું ખૂબ જ જોખમી હતું. અમે કોઈક રીતે સાપ, મગર અને અન્ય પ્રાણીઓથી પોતાને બચાવવામાં સફળ રહ્યા.”
“અમને એક કન્ટેનરમાં મેક્સિકો લઈ જવામાં આવ્યા. અમને શૌચાલય જવાની પણ મંજૂરી નહોતી. જો અમે શૌચાલય જવાનું કહેતા, તો તેઓ અમને માર મારતા,” લવપ્રીતે કહ્યું.
કપૂરથલા જિલ્લાના વીસ વર્ષીય નિશાન સિંહે પણ આવી જ વાર્તા કહી.
નિશાનના પરિવારે તેને અમેરિકા મોકલવા માટે 40 લાખ રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા.
“અમને માર મારવામાં આવ્યો, ખાવાનું આપવામાં આવ્યું નહીં. અમે 16 દિવસ જંગલમાં વિતાવ્યા, મુખ્યત્વે પાણી પર જીવ્યા. અમારા મોબાઈલ ફોન અને અન્ય સામાન છીનવી લેવામાં આવ્યા,” નિશાને કહ્યું.
આ પહેલા 5 ફેબ્રુઆરીના રોજ, 104 ગેરકાયદેસર ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સને લઈને પહેલું યુએસ લશ્કરી વિમાન અમૃતસર એરપોર્ટ પર ઉતર્યું હતું.